Bình luận vụ án Nguyễn Võ Quỳnh Trang bạo hành con chồng

Vụ Nguyễn Võ Quỳnh Trang bạo hành con chồng là bé N.T.V.A. (Vân An), 8 tuổi, dẫn đến tử vong là một vụ án rất đáng phân tích, bởi vấn đề pháp lý không chỉ nằm ở hành vi của Trang mà còn ở câu hỏi khó hơn: trách nhiệm hình sự của người cha Nguyễn Kim Trung Thái đến đâu?

1️⃣  Tóm tắt vụ án

Sau khi ly hôn, Nguyễn Kim Trung Thái trực tiếp nuôi con gái là bé N.T.V.A. và sống như vợ chồng với Nguyễn Võ Quỳnh Trang tại một căn hộ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM.

Trong thời gian bé học trực tuyến tại nhà, Trang được giao chăm sóc bé. Theo nội dung bản án, Trang nhiều lần đánh đập, hành hạ bé. Đặc biệt trong khoảng 7–22/12/2021, hành vi bạo hành diễn ra liên tục, bằng nhiều cách thức và công cụ khác nhau.

Ngày 22/12/2021, khi Thái đi làm, Trang tiếp tục đánh bé trong thời gian kéo dài. Bé sau đó bất tỉnh và tử vong. Chứng cứ camera trở thành một phần rất quan trọng của vụ án.

Điều đáng chú ý là Thái biết việc Trang bạo hành con mình. Theo hồ sơ được báo chí dẫn lại, Thái từng trực tiếp tham gia hành hạ bé; ngày xảy ra vụ việc, Thái xem camera thấy Trang đánh con và gọi điện yêu cầu dừng lại. Sau khi bé tử vong, Thái còn xóa dữ liệu camera nhằm che giấu hành vi của Trang.

2️⃣  Nguyễn Võ Quỳnh Trang phạm tội gì?

Ban đầu, nếu chỉ nhìn vào việc đánh trẻ em, người ta có thể nghĩ tới tội Hành hạ người khác theo Điều 140 BLHS.

Nhưng cái chết của bé Vân An khiến vấn đề pháp lý thay đổi hoàn toàn.

Trang bị truy tố về:

• Tội Giết người theo Điều 123 BLHS;
• Tội Hành hạ người khác theo Điều 140 BLHS.

Cáo trạng xác định Trang bị truy tố tội Giết người theo các tình tiết định khung tại điểm b, n và q khoản 1 Điều 123, đồng thời bị truy tố tội Hành hạ người khác theo điểm a khoản 2 Điều 140.

Tại sao là Giết người chứ không phải Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người?

Đây chính là điểm pháp lý hay nhất của vụ án.

Không thể chỉ căn cứ vào câu nói kiểu “tôi đánh để dạy chứ không muốn giết” để xác định tội danh. Phải đánh giá ý thức chủ quan thông qua toàn bộ hành vi khách quan.

Trang là người trưởng thành. Nạn nhân mới 8 tuổi. Việc sử dụng các vật dụng để đánh đập trong thời gian kéo dài, mức độ bạo lực và vị trí tác động lên cơ thể cho phép cơ quan tố tụng đánh giá rằng người thực hiện phải nhận thức được hành vi có khả năng tước đoạt tính mạng nạn nhân.

Nói cách khác, không nhất thiết phải chứng minh Trang có kế hoạch từ trước rằng “hôm nay tôi sẽ giết bé” mới cấu thành tội Giết người.

Đây là sự khác biệt rất quan trọng giữa mục đích và lỗi cố ý trong luật hình sự.

3️⃣ Vì sao Trang còn bị xử thêm tội Hành hạ người khác?

Điểm này cũng rất đáng chú ý.

Nếu toàn bộ quá trình đánh đập chỉ là một chuỗi hành vi duy nhất dẫn đến cái chết thì có thể đặt vấn đề liệu hành vi đã được hấp thụ vào tội Giết người hay chưa.

Nhưng vụ án có một đặc điểm khác: việc hành hạ diễn ra trong một khoảng thời gian trước khi xảy ra hành vi cuối cùng làm nạn nhân tử vong.

Tòa án vì thế phân định:

Giai đoạn trước: hành vi bạo hành kéo dài → Hành hạ người khác.

Hành vi dẫn đến cái chết: đủ yếu tố cấu thành → Giết người.

TAND TP.HCM tuyên Trang tử hình về tội Giết người và 3 năm tù về tội Hành hạ người khác; tổng hợp hình phạt là tử hình.

4️⃣ Vấn đề gây tranh luận nhất: tại sao người cha không bị xử về tội Giết người?

Đây mới là phần đáng bàn nhất của vụ án.

Nguyễn Kim Trung Thái là cha ruột và là người trực tiếp nuôi dưỡng bé. Thái biết con bị Trang đánh đập, bản thân cũng có hành vi tham gia hành hạ trong một số thời điểm nhưng vẫn tiếp tục để con sống trong môi trường đó.

Sau khi con tử vong, Thái còn xóa dữ liệu camera.

Tòa sơ thẩm cuối cùng tuyên Thái 3 năm tù về tôi hành hạ người khác, 5 năm tù về tội che giấu tội phạm.

Gia đình bị hại không đồng ý. Phía bảo vệ quyền lợi cho gia đình bé Vân An kháng cáo, cho rằng cần xem xét Thái với vai trò đồng phạm Giết người.

Đây là tranh luận pháp lý hoàn toàn có cơ sở để nghiên cứu.

5️⃣ Tại sao không dễ kết tội Thái đồng phạm Giết người?

Muốn xác định Thái là đồng phạm Giết người, vấn đề không đơn giản chỉ là:

Anh biết con bị đánh mà không cứu.

Mà phải chứng minh được yếu tố quan trọng hơn:

Thái có cùng ý chí với Trang trong việc tước đoạt tính mạng bé hay không?

Điều 17 BLHS đòi hỏi đồng phạm phải là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.

Đây là điểm then chốt.

Biết Trang thường xuyên đánh bé khác với đương nhiên biết và mong muốn/chấp nhận Trang giết bé.

Thậm chí, chứng cứ Thái xem camera và gọi về yêu cầu Trang không đánh nữa có thể được sử dụng để phản bác nhận định rằng Thái có ý chí chung với Trang trong hành vi giết người ngày 22/12.

Vì vậy, về mặt chứng minh hình sự, khoảng cách giữa:

“một người cha vô trách nhiệm, biết con bị hành hạ nhưng không bảo vệ”

và

“đồng phạm với người khác giết chính con mình”

là khoảng cách rất lớn.

6️⃣ Nhưng mức án 8 năm đối với người cha có gây bất đồng ý kiến không?

Đây chính là lý do vụ án thu hút giới luật sư.

Xét về mặt đạo đức xã hội, rất nhiều người khó chấp nhận việc một người cha nhìn thấy con mình bị hành hạ kéo dài mà không bảo vệ.

Nhưng luật hình sự không cho phép biến sự phẫn nộ đạo đức thành chứng cứ về đồng phạm.

Muốn xử Thái về tội Giết người thì vẫn phải chứng minh được ý thức chủ quan và sự thống nhất ý chí với Trang đối với hành vi giết người.

Ở chiều ngược lại, cũng không thể xem Thái như một người hoàn toàn đứng ngoài. Chính vì vậy Thái vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi hành hạ và việc che giấu tội phạm.

Đây là ranh giới pháp lý khó nhất của toàn bộ vụ án.

7️⃣ Kết quả cuối cùng

Ngày 25/11/2022, TAND TP.HCM tuyên Nguyễn Võ Quỳnh Trang tử hình; Nguyễn Kim Trung Thái tổng cộng 8 năm tù.

Trang ban đầu kháng cáo xin giảm án nhưng trước phiên phúc thẩm đã rút kháng cáo và chấp nhận án tử hình. Vì vậy, ngày 28/4/2023, TAND Cấp cao tại TP.HCM đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với phần kháng cáo của Trang, giữ nguyên án tử hình đối với bị cáo.

8️⃣ Bình luận về vụ án

Vụ án để lại ba bài học pháp lý rất lớn.

Thứ nhất, ranh giới giữa bạo hành và giết người không phụ thuộc đơn thuần vào lời khai về mục đích. Một người có thể nói không muốn nạn nhân chết, nhưng tính chất, cường độ, công cụ, vị trí tác động và hoàn cảnh thực hiện hành vi vẫn có thể chứng minh lỗi đối với hậu quả chết người.

Thứ hai, vụ án cho thấy “không trực tiếp ra tay” không đồng nghĩa với “không có trách nhiệm hình sự”. Thái không thực hiện hành vi cuối cùng làm bé tử vong nhưng vẫn bị xử lý đối với những hành vi độc lập của mình.

Thứ ba, và quan trọng nhất, pháp luật hình sự phải giữ khoảng cách với cảm xúc xã hội. Có thể về mặt đạo đức, dư luận cho rằng 8 năm tù đối với người cha là quá nhẹ. Nhưng để chuyển từ tội Hành hạ người khác sang đồng phạm Giết người, cơ quan tố tụng phải vượt qua một ngưỡng chứng minh rất cao: phải chứng minh cố ý cùng thực hiện tội Giết người, chứ không thể suy luận đơn giản từ sự vô trách nhiệm của người cha.

Vụ án khép lại là hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc về trách nhiệm bảo vệ trẻ em. Dù pháp luật luôn nghiêm minh, nhưng sự lên tiếng của cộng đồng mới là lá chắn vững chắc nhất. Mọi vướng mắc pháp lý, vui lòng liên hệ chuyên gia tại nhipcauluatsu.com.vn.