Vụ án ông Mai Xuân Hồng và bà Nguyễn Thị Xinh kiện Chủ tịch tỉnh Khánh Hòa

Vụ án ông Mai Xuân Hồng và bà Nguyễn Thị Xinh kiện Chủ tịch tỉnh Khánh Hòa không chỉ là cuộc chiến pháp lý về nguồn gốc khu đất sau 30 năm khai hoang, mà còn gây xôn xao bởi một sự cố hy hữu: Đương sự mất quyền phúc thẩm chỉ vì… bưu điện giao nhầm giấy triệu tập. Cùng chuyên gia từ nhipcauluatsu.com.vn phân tích ranh giới giữa quyền lợi đất đai và những rủi ro tố tụng trong vụ án đầy uẩn khúc này.

1️⃣  Nguồn gốc vụ việc

Người khởi kiện là vợ chồng ông Mai Xuân Hồng và bà Nguyễn Thị Xinh, trước đây cư trú tại thôn Phú Hội 1, xã Vạn Thắng, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.

Theo thông tin được công bố, hơn 32 năm trước, vợ chồng ông bà khai hoang một khu đất gần 1.000 m², ba bề giáp rừng hoang. Việc khai hoang được Hợp tác xã Vạn Thắng 1 chấp thuận và Chủ tịch UBND xã Vạn Thắng xác nhận ngày 23/7/1993. Sau đó gia đình rào đất, trồng khoai, sắn, bắp, đậu, bạch đàn… và sử dụng liên tục trong thời gian dài.

Mâu thuẫn chỉ thực sự bùng phát vào năm 2020.

Ngày 13/10/2020, UBND xã Vạn Thắng thông báo yêu cầu vợ chồng ông Hồng tháo dỡ công trình và bàn giao khu đất, với quan điểm đây là quỹ đất công ích 5% của xã.

Vợ chồng ông Hồng không đồng ý.

UBND xã sau đó lập biên bản vi phạm hành chính về đất đai. Ngày 16/3/2021, Chủ tịch UBND huyện Vạn Ninh ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với họ.

Đây chính là điểm bắt đầu của chuỗi khiếu nại → kiện hành chính → sơ thẩm → phúc thẩm → kiến nghị giám đốc thẩm.

2️⃣  Kiện cả Chủ tịch huyện và Chủ tịch tỉnh

Vợ chồng ông Hồng khiếu nại quyết định xử phạt.

Khiếu nại lần đầu: Chủ tịch UBND huyện Vạn Ninh bác khiếu nại.

Khiếu nại lần hai: đến tháng 2/2023, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa tiếp tục ban hành quyết định bác khiếu nại.

Vợ chồng ông Hồng sau đó khởi kiện vụ án hành chính, yêu cầu Tòa hủy các quyết định hành chính liên quan.

Do đó, nói ngắn gọn đây là vụ:

Hai người dân sử dụng đất hơn 30 năm → chính quyền cho rằng đó là đất công ích 5% → xử phạt → dân khiếu nại → Chủ tịch huyện bác → Chủ tịch tỉnh tiếp tục bác → dân đưa các quyết định ra Tòa.

3️⃣Kết quả sơ thẩm: người dân thua kiện

TAND tỉnh Khánh Hòa xét xử sơ thẩm và ban hành Bản án hành chính sơ thẩm số 21/2024 ngày 18/6/2024.

Tòa bác yêu cầu khởi kiện của ông Hồng, bà Xinh về việc yêu cầu hủy các quyết định hành chính.

Không đồng ý, vợ chồng ông Hồng kháng cáo toàn bộ bản án.

TAND cấp cao tại Đà Nẵng đã thụ lý vụ án phúc thẩm.

Và chính từ đây xuất hiện tình tiết làm vụ án trở nên đặc biệt.

4️⃣ Giấy triệu tập của Tòa bị… giao nhầm

Phiên tòa phúc thẩm được mở.

Nhưng vợ chồng ông Hồng, bà Xinh không có mặt.

Đến phiên tòa phúc thẩm mở lần thứ hai ngày 20/1/2025, TAND cấp cao tại Đà Nẵng quyết định:

Đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án.

Hậu quả khi đình chỉ phúc thẩm, bản án sơ thẩm số 21/2024 bác yêu cầu của vợ chồng ông Hồng có hiệu lực pháp luật.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ:

Vợ chồng ông Hồng cho rằng họ không nhận được giấy triệu tập hợp lệ.

Theo thông tin được báo chí phản ánh sau đó, giấy triệu tập của Tòa đã bị bưu tá giao cho người không liên quan. Đến cuối năm 2025, thông tin trả lời từ TAND tối cao cũng được báo chí dẫn lại theo hướng việc giấy triệu tập không đến đúng người là lỗi của bưu điện.

Đây mới là điểm pháp lý đáng bàn nhất của vụ án.

5️⃣ Phân tích vấn đề thứ nhất: Đất sử dụng hơn 30 năm có đương nhiên thành đất của người dân không?

Đây là chỗ rất dễ gây hiểu nhầm khi kể vụ án.

Việc ông Hồng, bà Xinh sử dụng đất từ khoảng năm 1993 đến năm 2020 là một tình tiết rất quan trọng, nhưng sử dụng lâu dài không tự động đồng nghĩa với có quyền sử dụng đất hợp pháp.

Muốn đánh giá chính quyền xử lý đúng hay sai phải trả lời câu hỏi quan trọng hơn:

Nguồn gốc pháp lý thực sự của gần 1.000 m² đất này là gì?

Nếu Nhà nước chứng minh được đây thực sự là đất công ích của xã, thì việc gia đình sử dụng đất lâu năm chưa đủ để biến đất công thành đất thuộc quyền sử dụng của gia đình.

Ngược lại, nếu có tài liệu chứng minh năm 1993 việc khai hoang đã được cơ quan/tổ chức có thẩm quyền cho phép và quá trình sử dụng sau đó được chính quyền biết, công nhận hoặc không phản đối trong thời gian rất dài, thì đây là những chứng cứ rất đáng kể cần được Tòa đánh giá đầy đủ.

Đặc biệt, tài liệu ngày 23/7/1993 mà phía người dân viện dẫn có ý nghĩa rất lớn.

6️⃣ Câu hỏi pháp lý hay nhất: Tại sao năm 2020 mới xác định đây là đất công ích 5%?

Đây là điểm tôi cho rằng cần đào sâu nếu bình luận vụ án.

Không nên chỉ đặt câu hỏi:

“Người dân có sử dụng đất lâu năm hay không?”

Mà nên hỏi ngược cơ quan hành chính:

Nếu đây thực sự là quỹ đất công ích 5% thì hồ sơ quản lý đất đai qua các thời kỳ thể hiện như thế nào?

Cần kiểm tra ít nhất nguồn gốc đất, hồ sơ địa chính, sổ mục kê, bản đồ qua các thời kỳ, tài liệu quản lý quỹ đất công ích, căn cứ đưa diện tích này vào quỹ đất 5%, cũng như giá trị pháp lý của việc HTX Vạn Thắng 1 chấp thuận khai hoang và xác nhận của Chủ tịch UBND xã năm 1993.

Nói cách khác, 32 năm sử dụng đất không tự nó quyết định thắng kiện, nhưng 32 năm đó đặt ra nghĩa vụ phải giải thích rất thuyết phục về nguồn gốc và quá trình quản lý đất.

7️⃣ Nhưng điểm đáng tranh luận hơn cả lại nằm ở thủ tục phúc thẩm

Giả sử bản án sơ thẩm hoàn toàn đúng thì người dân vẫn có quyền kháng cáo theo luật.

Và họ đã kháng cáo.

Vì vậy phải tách hai vấn đề:

Người dân có đúng về đất hay không là vấn đề nội dung.

Người dân có được bảo đảm quyền xét xử phúc thẩm hay không lại là vấn đề tố tụng.

Hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Nếu người kháng cáo thực sự không nhận được giấy triệu tập vì giấy bị giao cho người khác, thì cần xem xét rất kỹ việc có đủ căn cứ coi họ là người đã được triệu tập hợp lệ mà vẫn vắng mặt hay không.

Đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền kháng cáo của đương sự.

8️⃣ Điều đáng nói: lỗi của bưu điện nhưng hậu quả thuộc về ai?

Đây chính là nghịch lý làm vụ án này đáng quan tâm.

Giả sử diễn biến được xác định như báo chí phản ánh:

Tòa gửi giấy → bưu điện giao nhầm → người dân không biết ngày xét xử → người dân vắng mặt → Tòa đình chỉ phúc thẩm → bản án sơ thẩm bác đơn kiện có hiệu lực.

Thì người chịu hậu quả cuối cùng lại chính là người dân.

Bởi trong tố tụng hành chính, việc đình chỉ xét xử phúc thẩm không phải một thủ tục mang tính hình thức. Nó có thể làm chấm dứt cơ hội để cấp phúc thẩm xem xét lại bản án sơ thẩm.

Do đó, trước khi áp dụng hậu quả pháp lý nghiêm trọng đối với sự vắng mặt, vấn đề tống đạt/triệu tập hợp lệ phải được xác định chắc chắn.

9️⃣ Diễn biến sau đó càng làm vụ án đáng chú ý

Sau quyết định đình chỉ, vợ chồng ông Hồng, bà Xinh tiếp tục gửi hồ sơ, kiến nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm.

Tháng 5/2025, TAND cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đã nhận đơn và hướng dẫn người dân gửi đến TAND tối cao để được xem xét.

Đến cuối năm 2025, vụ việc vẫn tiếp tục được phản ánh, trong đó có nội dung liên quan đến việc giấy triệu tập không đến đúng người và trách nhiệm của phía bưu điện.

Hiện vẫn chưa có thông tin mới về vụ án này.

🔟 Bình luận

Vụ án có hai câu hỏi hoàn toàn khác nhau nhưng đều đáng quan tâm.

Về đất đai, chưa thể chỉ dựa vào việc sử dụng hơn 30 năm để kết luận đất thuộc về vợ chồng ông Hồng. Muốn đánh giá chính xác phải nhìn vào toàn bộ hồ sơ địa chính và căn cứ xác định đây là đất công ích 5%.

Nhưng về tố tụng, vụ việc đặt ra một câu hỏi lớn hơn:

Một công dân có thể mất quyền được xét xử phúc thẩm chỉ vì bưu tá giao nhầm giấy triệu tập hay không?

Nếu sự vắng mặt thực sự xuất phát từ việc triệu tập không đến được với đương sự, thì đây không còn là chuyện riêng giữa người nhận thư và bưu điện. Nó liên quan trực tiếp đến quyền tiếp cận Tòa án và quyền yêu cầu cấp phúc thẩm kiểm tra lại bản án sơ thẩm.

Vụ án không chỉ là bài toán khó về quản lý đất đai suốt 30 năm, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về quyền tố tụng: Liệu người dân có mất quyền kháng cáo chỉ vì một tờ giấy triệu tập giao nhầm? Liên hệ nhịp cầu luật sư vnlaw để được tư vấn pháp lý ngay!