Tranh chấp quyết toán công trình xây dựng phải làm sao?

30/07/2026

Sau khi công trình xây dựng hoàn thành, một trong những vấn đề thường phát sinh nhất giữa chủ đầu tư và nhà thầu là tranh chấp quyết toán công trình.

Tranh chấp quyết toán công trình xây dựng phải làm sao?

1️⃣ Tranh chấp quyết toán công trình xây dựng là gì?

Tranh chấp quyết toán công trình xây dựng là tranh chấp phát sinh trong quá trình xác định giá trị cuối cùng mà một bên phải thanh toán cho bên còn lại sau khi công trình hoặc hạng mục công trình đã hoàn thành.

Theo quy định của pháp luật xây dựng, việc thanh toán, quyết toán hợp đồng xây dựng phải được thực hiện theo đúng nội dung hợp đồng đã ký kết và hồ sơ nghiệm thu công trình. Bên nhận thầu có trách nhiệm lập hồ sơ quyết toán, còn bên giao thầu có trách nhiệm xem xét, xác nhận và thanh toán theo thỏa thuận.

Tranh chấp quyết toán công trình xây dựng là gì?

2️⃣ Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp quyết toán

Trong thực tế, tranh chấp thường xuất phát từ các nguyên nhân sau:

Không thống nhất về khối lượng công việc đã thực hiện.
Tranh cãi về giá trị các hạng mục phát sinh ngoài hợp đồng.
Chủ đầu tư cho rằng công trình chưa đạt yêu cầu chất lượng.
Thiếu hồ sơ nghiệm thu, nhật ký thi công hoặc biên bản xác nhận khối lượng.
Không thống nhất cách áp dụng đơn giá, định mức hoặc điều chỉnh giá vật liệu.

Đây là nhóm tranh chấp phổ biến nhất trong lĩnh vực xây dựng vì liên quan trực tiếp đến quyền lợi tài chính của các bên.

3️⃣ Khi phát sinh tranh chấp quyết toán cần làm gì?

🔹 Rà soát toàn bộ hồ sơ hợp đồng

Trước tiên, các bên cần kiểm tra:

Hợp đồng xây dựng và phụ lục hợp đồng.
Hồ sơ thiết kế.
Biên bản nghiệm thu.
Nhật ký thi công.
Hồ sơ hoàn công.
Biên bản xác nhận khối lượng phát sinh.
Các văn bản trao đổi trong quá trình thực hiện dự án.

Đây là những chứng cứ quan trọng để xác định quyền và nghĩa vụ của các bên khi giải quyết tranh chấp.

🔹 Yêu cầu đối chiếu công nợ và quyết toán

Một bên có thể gửi văn bản yêu cầu bên còn lại:

Đối chiếu khối lượng thực hiện.
Đối chiếu công nợ.
Xác nhận giá trị quyết toán.
Xác định các khoản còn phải thanh toán.

Việc lập biên bản đối chiếu sẽ giúp thu hẹp phạm vi tranh chấp và tạo cơ sở cho các bước tiếp theo.

🔹 Thuê đơn vị chuyên môn thẩm tra

Nếu tranh chấp liên quan đến khối lượng hoặc giá trị công trình, các bên có thể thuê:

Đơn vị tư vấn giám sát.
Đơn vị kiểm định chất lượng.
Đơn vị thẩm tra giá trị quyết toán.

Kết quả thẩm tra thường là nguồn chứng cứ quan trọng khi tranh chấp được đưa ra cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

4️⃣ Có thể khởi kiện không?

Pháp luật xây dựng cho phép các bên giải quyết tranh chấp thông qua:

Thương lượng.
Hòa giải.
Trọng tài thương mại.
Tòa án.

Một bên không bắt buộc phải chờ vô thời hạn nếu có đủ tài liệu chứng minh mình đúng.

5️⃣ Nên khởi kiện tại Tòa án hay Trọng tài thương mại?

🔹 Trường hợp hợp đồng có điều khoản trọng tài

Các bên phải nộp đơn tại Trọng tài thương mại theo thỏa thuận.

Ưu điểm:

Giải quyết nhanh.
Bảo mật thông tin.
Có thể lựa chọn trọng tài viên am hiểu lĩnh vực xây dựng.

🔹 Trường hợp không có thỏa thuận trọng tài

Tranh chấp sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Ưu điểm:

Chi phí ban đầu thấp hơn.
Có cơ chế cưỡng chế thi hành án rõ ràng.

Việc lựa chọn phương thức phù hợp cần căn cứ vào giá trị tranh chấp, tính chất kỹ thuật của công trình và khả năng thu hồi công nợ.

6️⃣ Có cần thuê luật sư khi tranh chấp quyết toán công trình?

Đối với các vụ tranh chấp xây dựng có giá trị lớn, việc thuê luật sư thường mang lại nhiều lợi ích như:

Rà soát hồ sơ hợp đồng.
Đánh giá chứng cứ kỹ thuật.
Xác định giá trị yêu cầu khởi kiện.
Soạn thảo hồ sơ khởi kiện.
Tham gia tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.

Đặc biệt, tranh chấp quyết toán thường liên quan đến nhiều tài liệu kỹ thuật và nghiệp vụ chuyên ngành xây dựng nên việc có luật sư tham gia ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rủi ro về chứng cứ và thời hiệu khởi kiện.

✅ Kết luận

Tranh chấp quyết toán công trình xây dựng là loại tranh chấp rất phổ biến sau khi công trình hoàn thành. Khi xảy ra tranh chấp, các bên cần nhanh chóng thu thập hồ sơ, đối chiếu khối lượng, xác định công nợ và tiến hành thương lượng. Nếu không thể tự giải quyết, bên bị ảnh hưởng có thể yêu cầu Trọng tài thương mại hoặc Tòa án bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Việc chuẩn bị chứng cứ đầy đủ và có sự hỗ trợ của luật sư chuyên về xây dựng sẽ làm tăng đáng kể khả năng thu hồi công nợ và bảo vệ quyền lợi trong quá trình giải quyết tranh chấp.

—