Nhà thầu xây dựng chậm tiến độ thi công phải làm sao?

30/07/2026

Trong quá trình xây dựng nhà ở, nhà xưởng hoặc các công trình dân dụng, tình trạng nhà thầu thi công chậm tiến độ xảy ra khá phổ biến. Việc chậm tiến độ không chỉ làm phát sinh chi phí mà còn ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh, sinh hoạt và khai thác công trình của chủ đầu tư. Vậy khi nhà thầu xây dựng chậm tiến độ, chủ đầu tư cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Nhà thầu xây dựng chậm tiến độ thi công phải làm sao?

1️⃣ Nghĩa vụ của nhà thầu

Theo quy định của pháp luật về xây dựng, chủ đầu tư và nhà thầu phải lập kế hoạch tiến độ thi công và quản lý việc thực hiện dự án theo tiến độ đã được phê duyệt. Tiến độ thi công cũng là một trong những nội dung quan trọng của hợp đồng xây dựng.

Do đó, khi nhà thầu không hoàn thành công việc theo thời hạn đã cam kết mà không có lý do chính đáng hoặc không thuộc trường hợp được gia hạn theo hợp đồng thì được xem là vi phạm nghĩa vụ hợp đồng.

2️⃣ Xác định nguyên nhân chậm tiến độ

Trước khi áp dụng các biện pháp xử lý, chủ đầu tư cần xác định nguyên nhân dẫn đến việc chậm tiến độ.

Một số nguyên nhân có thể xuất phát từ nhà thầu như:

Thiếu nhân công, máy móc hoặc vật tư.
Quản lý công trường yếu kém.
Nhận quá nhiều công trình cùng lúc dẫn đến không đủ nguồn lực thi công.
Không tổ chức thi công theo đúng kế hoạch.

Tuy nhiên cũng có trường hợp việc chậm tiến độ xuất phát từ phía chủ đầu tư như:

Chậm bàn giao mặt bằng.
Chậm cung cấp hồ sơ thiết kế.
Chậm thanh toán theo hợp đồng.
Yêu cầu thay đổi thiết kế nhiều lần trong quá trình thi công.

Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ quyết định trách nhiệm bồi thường và quyền áp dụng chế tài của các bên.

3️⃣ Nên làm gì khi chậm tiến độ?

Khi phát hiện công trình bị chậm tiến độ, chủ đầu tư nên lập biên bản hiện trạng và gửi văn bản yêu cầu nhà thầu:

Giải trình nguyên nhân chậm tiến độ.
Đề xuất biện pháp khắc phục.
Cam kết thời hạn hoàn thành.
Bổ sung nhân lực, thiết bị nếu cần thiết.

Việc trao đổi bằng văn bản giúp tạo chứng cứ quan trọng trong trường hợp phát sinh tranh chấp sau này.

4️⃣ Áp dụng phạt vi phạm theo hợp đồng

Phần lớn hợp đồng xây dựng đều có điều khoản về tiến độ thi công và chế tài khi vi phạm.

Nếu nhà thầu chậm tiến độ thuộc lỗi của mình thì chủ đầu tư có thể yêu cầu:

Nộp phạt vi phạm hợp đồng.
Bồi thường thiệt hại thực tế phát sinh.
Thanh toán các khoản chi phí phát sinh do việc chậm bàn giao công trình.
Bồi thường tổn thất về kinh doanh nếu chứng minh được thiệt hại.

Trên thực tế, các chuyên gia xây dựng đều khuyến nghị tiến độ và mức phạt chậm tiến độ phải được quy định rõ trong hợp đồng để làm căn cứ xử lý khi xảy ra vi phạm.

5️⃣ Có được chấm dứt hợp đồng với nhà thầu không?

Nếu nhà thầu liên tục vi phạm tiến độ, không có biện pháp khắc phục hoặc bỏ dở công trình thì chủ đầu tư có thể xem xét chấm dứt hợp đồng theo các điều kiện đã thỏa thuận.

Trước khi chấm dứt hợp đồng, chủ đầu tư nên:

Kiểm tra điều khoản chấm dứt hợp đồng.
Gửi thông báo vi phạm và yêu cầu khắc phục.
Lập biên bản xác nhận khối lượng công việc đã thực hiện.
Thông báo bằng văn bản về việc chấm dứt hợp đồng nếu nhà thầu không khắc phục.

Sau khi chấm dứt hợp đồng, chủ đầu tư có thể thuê đơn vị khác tiếp tục thi công và yêu cầu nhà thầu vi phạm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật và hợp đồng.

6️⃣ Khởi kiện khi nhà thầu không hợp tác

Trong trường hợp các bên không tự thỏa thuận được, chủ đầu tư có thể:

Giải quyết tranh chấp tại Trọng tài thương mại nếu hợp đồng có điều khoản trọng tài.
Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền.

Các chứng cứ cần chuẩn bị gồm:

Hợp đồng xây dựng.
Phụ lục hợp đồng.
Nhật ký công trình.
Biên bản nghiệm thu.
Biên bản xác nhận chậm tiến độ.
Văn bản yêu cầu khắc phục vi phạm.
Chứng cứ chứng minh thiệt hại thực tế.

7️⃣ Có nên thuê luật sư không?

Đối với các công trình có giá trị lớn hoặc tranh chấp phức tạp, việc thuê luật sư là cần thiết.

Luật sư có thể hỗ trợ:

Rà soát hợp đồng xây dựng.
Xác định trách nhiệm của các bên.
Tính toán thiệt hại và mức bồi thường.
Đại diện thương lượng với nhà thầu.
Tham gia tố tụng tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.

Việc tham vấn luật sư từ sớm thường giúp hạn chế rủi ro và tăng khả năng thu hồi các khoản thiệt hại do việc chậm tiến độ gây ra.

✅ Kết luận

Khi nhà thầu xây dựng chậm tiến độ, chủ đầu tư không nên chỉ chờ đợi hoặc trao đổi bằng lời nói. Cần nhanh chóng lập hồ sơ ghi nhận vi phạm, yêu cầu khắc phục bằng văn bản và áp dụng các chế tài theo hợp đồng. Nếu nhà thầu vẫn không thực hiện nghĩa vụ, chủ đầu tư có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại, chấm dứt hợp đồng hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

—