Khi nào và phải làm gì để được bảo lãnh tại ngoại?

Trong nhiều vụ án hình sự, khi một người bị bắt tạm giam, điều đầu tiên gia đình quan tâm thường là: “Có được bảo lãnh tại ngoại không?”. Tuy nhiên, không phải cứ có người thân đứng ra bảo lãnh là cơ quan điều tra sẽ đồng ý cho tại ngoại. Pháp luật Việt Nam có quy định khá chặt chẽ về điều kiện, thủ tục và các trường hợp được tại ngoại.

1️⃣ Xin tại ngoại là gì?

Trên thực tế người dân thường dùng cụm từ “tại ngoại” nhưng ngôn ngữ pháp luật nói rằng đây là việc thay thế biện pháp ngăn chặn, từ tạm giam qua cấm đi khỏi nơi cư trú.

Nói cách khác, bị can bị cáo sẽ không bị giam giữ trong trại tạm giam nữa mà được về nhà nhưng vẫn phải chấp hành các yêu cầu của cơ quan tố tụng như:

• Có mặt khi được triệu tập.
• Không được tự ý đi khỏi địa phương.

Nếu vi phạm, họ có thể bị bắt tạm giam trở lại.

2️⃣ Những trường hợp nào có thể được bảo lãnh tại ngoại?

Không phải mọi bị can bị cáo đều được áp dụng biện pháp này. Cơ quan điều tra, viện kiểm sát hoặc tòa án sẽ xem xét nhiều yếu tố như:

🔹 Tính chất của vụ án

Thông thường, người phạm tội ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng và có nhân thân tốt sẽ có cơ hội được xem xét nhiều hơn.

Đối với các trường hợp phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, có nguy cơ bỏ trốn cao thì khả năng được tại ngoại thường rất thấp.

🔹 Nhân thân của bị can

Cơ quan tố tụng thường xem xét để cho tại ngoại dựa vào các yếu tố:

• Có nơi cư trú rõ ràng hay không.
• Có tiền án, tiền sự không.
• Có từng bỏ trốn không.
• Có hợp tác điều tra không.
• Có nghề nghiệp ổn định hay không.

Một người có nhân thân tốt, nghề nghiệp ổn định và hợp tác điều tra tốt thường dễ được cân nhắc hơn.

🔹 Có người đủ điều kiện đứng ra bảo lãnh

Người thân thích có thể đứng ra bảo lãnh nếu người đó:

• Có nhân thân tốt.
• Có khả năng quản lý người được bảo lãnh.
• Cam kết bảo đảm người đó chấp hành quy định của cơ quan tố tụng.

Ngoài cá nhân, cơ quan, tổ chức nơi bị can bị cáo làm việc cũng có thể đứng ra bảo lãnh.

3️⃣ Bảo lãnh và đặt tiền để bảo đảm khác nhau ra sao?

🔹 Bảo lĩnh

Là việc cá nhân hoặc tổ chức cam kết quản lý người xin tại ngoại. Không bắt buộc phải nộp tiền.

🔹 Đặt tiền để bảo đảm

Là việc người xin tại ngoại hoặc gia đình người đó nộp một khoản tiền theo quyết định của cơ quan tố tụng để bảo đảm họ chấp hành nghĩa vụ.

Nếu bỏ trốn hoặc vi phạm cam kết, khoản tiền này sẽ bị tịch thu.

4️⃣ Có luật sư thì khả năng được tại ngoại cao hơn không?

Trong nhiều trường hợp, luật sư có thể hỗ trợ rất đáng kể vì:

• Đánh giá điều kiện pháp lý để xin tại ngoại.
• Chuẩn bị hồ sơ phù hợp.
• Bổ sung tài liệu có lợi.
• Làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng.
• Chứng minh bị can bị cáo không cần thiết phải tiếp tục bị tạm giam.

Đặc biệt, nhiều trường hợp ban đầu bị tạm giam nhưng sau khi luật sư cung cấp thêm tài liệu về nhân thân, sức khỏe hoặc nơi cư trú rõ ràng thì cơ quan tố tụng đã thay đổi biện pháp ngăn chặn.

Kết luận

“Bảo lãnh tại ngoại” không phải là quyền đương nhiên, mà phụ thuộc vào việc cơ quan tố tụng đánh giá bị can bị cáo có cần tiếp tục bị tạm giam hay không. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chứng minh nhân thân tốt và có hướng xử lý pháp lý phù hợp sẽ giúp tăng khả năng được xem xét áp dụng biện pháp cho tại ngoại.

—–

NHỊP CẦU LUẬT SƯ luôn có luật sư đồng hành cùng bạn trong mọi tình huống pháp lý!