Bên mua chậm thanh toán tiền hàng phải làm sao?

30/07/2026

Trong hoạt động kinh doanh, việc bên mua nhận hàng nhưng chậm thanh toán hoặc cố tình kéo dài thời gian thanh toán là tình huống xảy ra khá phổ biến. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến dòng tiền mà còn có thể đẩy bên bán vào tình trạng khó khăn về tài chính. Vậy khi bên mua chậm thanh toán tiền hàng, bên bán cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Bên mua chậm thanh toán tiền hàng phải làm sao?

1️⃣ Nghĩa vụ bên mua hàng

Theo Luật Thương mại, bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền mua hàng theo đúng thời hạn, phương thức và trình tự đã thỏa thuận trong hợp đồng. Trường hợp đã nhận hàng nhưng không thanh toán hoặc thanh toán không đúng hạn thì được xem là hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng.

Nếu hợp đồng không quy định cụ thể thời hạn thanh toán thì bên mua phải thanh toán khi bên bán giao hàng hoặc giao chứng từ liên quan đến hàng hóa.

2️⃣ Việc cần làm trước tiên

Khi phát sinh việc chậm thanh toán, bên bán nên rà soát các nội dung sau:

Thời hạn thanh toán.
Điều khoản phạt vi phạm.
Điều khoản tính lãi chậm trả.
Điều khoản tạm ngừng giao hàng.
Điều khoản giải quyết tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.

Việc xác định rõ các thỏa thuận này sẽ giúp bên bán có căn cứ pháp lý vững chắc để yêu cầu thanh toán.

3️⃣ Gửi văn bản yêu cầu thanh toán

Trong nhiều trường hợp, bên mua chậm thanh toán do khó khăn tài chính tạm thời hoặc sơ suất trong quá trình kế toán. Vì vậy, đầu tiên nên gửi công văn, thư nhắc nợ hoặc thông báo yêu cầu thanh toán.

Văn bản nên ghi rõ:

Số tiền còn nợ.
Căn cứ phát sinh khoản nợ.
Thời hạn yêu cầu thanh toán.
Lãi chậm trả (nếu có).
Hậu quả pháp lý nếu tiếp tục vi phạm.

Đây cũng là chứng cứ quan trọng nếu sau này phát sinh tranh chấp.

4️⃣ Có được yêu cầu trả lãi do chậm thanh toán không?

Đối với hợp đồng mua bán hàng hóa, khi bên mua chậm thanh toán thì bên bán có quyền yêu cầu trả tiền lãi đối với khoản tiền chậm trả theo mức lãi suất phù hợp với quy định pháp luật hoặc theo thỏa thuận trong hợp đồng.

Nếu hợp đồng đã quy định rõ lãi suất chậm thanh toán thì có thể áp dụng theo thỏa thuận đó, miễn không trái quy định pháp luật.

5️⃣ Có quyền ngừng giao hàng không?

Nếu hai bên đang thực hiện hợp đồng dài hạn hoặc giao hàng theo nhiều đợt, bên bán có thể xem xét tạm ngừng việc giao hàng tiếp theo khi bên mua không thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo cam kết.

Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ các điều khoản trong hợp đồng để tránh bị cho là vi phạm nghĩa vụ giao hàng.

6️⃣ Khi nào nên khởi kiện?

Nếu đã nhiều lần yêu cầu thanh toán nhưng bên mua vẫn không thực hiện hoặc có dấu hiệu cố tình chiếm dụng vốn, bên bán nên cân nhắc khởi kiện.

Hồ sơ khởi kiện thường bao gồm:

Hợp đồng mua bán hàng hóa.
Đơn đặt hàng.
Biên bản giao nhận hàng.
Hóa đơn.
Chứng từ công nợ.
Tin nhắn, email xác nhận nợ.
Văn bản yêu cầu thanh toán.

Tùy theo thỏa thuận giữa các bên, tranh chấp có thể được giải quyết tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.

7️⃣ Có cần thuê luật sư không?

Đối với các khoản nợ lớn hoặc vụ việc có nhiều chứng từ phức tạp, việc thuê luật sư là cần thiết.

Luật sư có thể hỗ trợ:

Đánh giá khả năng thu hồi nợ.
Soạn công văn yêu cầu thanh toán.
Đàm phán với bên mua.
Tính toán tiền lãi chậm trả.
Đại diện tham gia tố tụng tại Tòa án hoặc Trọng tài.
Thực hiện các thủ tục thi hành án sau khi có bản án hoặc phán quyết.

Việc có luật sư tham gia từ sớm thường giúp tăng khả năng thu hồi công nợ và hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh.

✅ Kết luận

Khi bên mua chậm thanh toán tiền hàng, bên bán không nên chỉ chờ đợi hoặc nhắc nợ bằng miệng. Cần nhanh chóng thu thập chứng cứ, gửi yêu cầu thanh toán bằng văn bản và áp dụng các biện pháp pháp lý phù hợp. Nếu khoản nợ lớn hoặc kéo dài nhiều tháng, việc khởi kiện và nhờ luật sư hỗ trợ thường là giải pháp hiệu quả để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp.

—