Tranh chấp thừa kế thì phải khởi kiện tại Tòa án nào?

Tranh chấp thừa kế hiện nay về nguyên tắc được giải quyết sơ thẩm tại Tòa án nhân dân khu vực. Từ ngày 01/7/2025, Tòa án nhân dân khu vực thực hiện thẩm quyền sơ thẩm đối với các tranh chấp dân sự, trong đó có tranh chấp về thừa kế.

Tuy nhiên, muốn xác định Tòa án nhân dân khu vực nào thì phải căn cứ vào loại di sản và nội dung tranh chấp.

Trường hợp 1: Tranh chấp thừa kế có đối tượng là bất động sản

Ví dụ, cha mẹ mất để lại nhà, quyền sử dụng đất và các con tranh chấp yêu cầu chia nhà đất đó.

Nếu đối tượng tranh chấp là bất động sản thì về nguyên tắc phải khởi kiện tại Tòa án nơi có bất động sản.

Ví dụ, các anh chị em đều đang sinh sống tại TP.HCM nhưng thửa đất được yêu cầu chia thừa kế nằm tại tỉnh Đồng Nai thì phải xác định Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền tại nơi có thửa đất ở Đồng Nai, không căn cứ đơn thuần vào nơi cư trú của các bên.

Trường hợp 2: Tranh chấp thừa kế không có đối tượng là bất động sản

Ví dụ, di sản tranh chấp chỉ gồm tiền, vàng, ô tô, cổ phần hoặc các động sản khác.

Trong trường hợp này, về nguyên tắc người khởi kiện nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc.

Trong một số trường hợp pháp luật cho phép, các bên có thể thỏa thuận bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi nguyên đơn cư trú hoặc làm việc giải quyết.

Trường hợp 3: Di sản có nhiều bất động sản ở nhiều nơi

Trong trường hợp tranh chấp có nhiều bất động sản ở nhiều địa phương khác nhau, nguyên đơn có quyền lựa chọn Tòa án nơi có một trong các bất động sản để giải quyết vụ án theo điểm i khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Ví dụ, nếu di sản gồm một căn nhà tại TP.HCM và các thửa đất tại Đồng Nai thì nguyên đơn có thể lựa chọn Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền đối với nơi căn nhà tại TP.HCM tọa lạc hoặc Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền đối với nơi có một trong các thửa đất tại Đồng Nai để khởi kiện yêu cầu chia toàn bộ di sản.

Trường hợp 4: Có người thừa kế đang ở nước ngoài

Việc có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài không còn đồng nghĩa vụ án phải nộp sơ thẩm tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh như trước đây. Theo quy định áp dụng từ ngày 01/7/2025, những vụ việc dân sự có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc cần thực hiện ủy thác tư pháp cũng thuộc thẩm quyền sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực.