Một quán cà phê mở nhạc cho khách nghe có phải trả tiền bản quyền âm nhạc không?

Quán cà phê mở nhạc cho khách nghe không còn đơn thuần là việc một cá nhân nghe nhạc để giải trí. Âm nhạc lúc này được sử dụng tại địa điểm kinh doanh, phục vụ khách hàng và góp phần tạo không gian, trải nghiệm cho hoạt động kinh doanh của quán.

Theo pháp luật về sở hữu trí tuệ, một bài hát được phát tại quán có thể liên quan đến hai nhóm quyền khác nhau.

Thứ nhất là quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc, thường gắn với tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu quyền tác giả. Việc sử dụng tác phẩm để truyền đạt đến công chúng thuộc phạm vi quyền mà pháp luật bảo hộ cho chủ thể quyền, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác.

Thứ hai là quyền liên quan đối với bản ghi âm và cuộc biểu diễn. Khi quán không tự biểu diễn mà mở một bản thu âm đã được phát hành, chẳng hạn bản nhạc từ YouTube, file nhạc, USB hoặc thiết bị phát nhạc, việc sử dụng đó còn có thể liên quan đến quyền của người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm.

Vì vậy, quan niệm “quán chỉ mở nhạc cho vui, không bán vé nghe nhạc nên không phải trả tiền bản quyền” là chưa chính xác. Việc có thu riêng tiền nghe nhạc hay không không phải là căn cứ duy nhất để xác định nghĩa vụ trả tiền.

Ví dụ, một quán cà phê mở hàng chục bài hát mỗi ngày qua hệ thống loa để tạo không gian cho khách. Đây khác với trường hợp một người mở bài hát trên điện thoại để tự nghe. Âm nhạc đang được sử dụng trong một không gian kinh doanh và phục vụ một lượng khách hàng nhất định.

Đã mua YouTube Premium có được miễn tiền bản quyền không?

Không thể hiểu như vậy. Khoản tiền cá nhân trả để sử dụng YouTube Premium chủ yếu liên quan đến quyền sử dụng dịch vụ theo điều kiện của nền tảng. Việc có tài khoản trả phí không đồng nghĩa với việc quán đã được cấp đầy đủ các quyền sở hữu trí tuệ cần thiết để sử dụng mọi bản nhạc tại địa điểm kinh doanh cho công chúng nghe.

Vậy chủ quán phải trả tiền cho ai?

Đây là vấn đề cần kiểm tra cụ thể. Chủ quán không nên hiểu rằng bất kỳ tổ chức nào đến yêu cầu thu tiền thì quán cũng đương nhiên phải nộp. Bên yêu cầu thanh toán cần có căn cứ chứng minh mình là chủ thể quyền hoặc tổ chức đại diện, được ủy quyền hợp pháp đối với quyền đang yêu cầu thanh toán.

Do một lần phát nhạc có thể liên quan đến nhiều quyền khác nhau, chủ quán cũng cần yêu cầu làm rõ khoản tiền được yêu cầu là tiền quyền tác giả đối với bài hát hay tiền quyền liên quan đối với bản ghi âm, cuộc biểu diễn, phạm vi tác phẩm hoặc bản ghi âm được đại diện và căn cứ tính mức tiền.

Tóm lại, quán cà phê sử dụng âm nhạc để phục vụ khách hàng có thể phát sinh nghĩa vụ trả tiền bản quyền âm nhạc, kể cả khi không bán vé nghe nhạc. Tuy nhiên, việc phải trả khoản nào, cho ai và mức bao nhiêu phải căn cứ vào loại quyền được sử dụng, tác phẩm hoặc bản ghi âm cụ thể, chủ thể đang quản lý quyền và hình thức sử dụng thực tế của quán.

Do đó, khi nhận được yêu cầu đóng tiền bản quyền, chủ quán nên kiểm tra căn cứ pháp lý, tư cách của đơn vị thu tiền, phạm vi quyền được đại diện và cách tính tiền, thay vì mặc nhiên đóng tiền hoặc mặc nhiên cho rằng mình không có nghĩa vụ.