Hai cửa hàng khá gần nhau cùng sử dụng tên giống nhau. Nếu ai kinh doanh trước thì có quyền yêu cầu bên kia đổi tên không?

Kinh doanh trước là yếu tố rất quan trọng, nhưng không phải cứ mở cửa hàng trước là đương nhiên có quyền bắt cửa hàng sau đổi tên.

Theo pháp luật sở hữu trí tuệ, tên thương mại được bảo hộ dựa trên việc sử dụng hợp pháp, chứ không nhất thiết phải đăng ký như nhãn hiệu. Tên thương mại có chức năng phân biệt chủ thể kinh doanh với chủ thể khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.

Ví dụ, năm 2020, ông A mở cửa hàng “Hoa Mai” tại TP.HCM, kinh doanh mỹ phẩm và sử dụng tên này liên tục, hợp pháp. Năm 2025, bà B cũng mở cửa hàng “Hoa Mai” gần đó và cũng bán mỹ phẩm. Nếu cách sử dụng tên của bà B khiến khách hàng có khả năng tưởng hai cửa hàng là một hoặc có liên hệ với nhau, thì ông A có cơ sở yêu cầu bà B chấm dứt việc sử dụng tên gây nhầm lẫn. Và có thể dẫn đến việc bà B phải đổi tên hoặc thay đổi dấu hiệu nhận diện. Pháp luật xem xét cả mức độ giống nhau của tên và sự trùng hoặc tương tự của hàng hóa, dịch vụ.

Nhưng nếu ông A mở “Hoa Mai” bán vật liệu xây dựng, còn bà B mở “Hoa Mai” kinh doanh quần áo, hoặc hai bên hoạt động ở những khu vực và điều kiện mà người tiêu dùng khó có khả năng nhầm lẫn, thì việc ông A kinh doanh trước chưa đủ để buộc bà B đổi tên.

Một điểm đặc biệt quan trọng nữa là phải phân biệt tên cửa hàng, tên thương mại, tên doanh nghiệp và nhãn hiệu. Có trường hợp người kinh doanh sau nhưng đã đăng ký nhãn hiệu. Khi đó tranh chấp sẽ phức tạp hơn và phải xác định quyền nào được xác lập trước, phạm vi bảo hộ của từng quyền và việc sử dụng thực tế. Pháp luật từng hướng dẫn nguyên tắc xem xét chứng cứ về thời điểm phát sinh, xác lập quyền để xác định quyền nào có trước.